Yeni SES ölçeği gelire değil mesleğe odaklanıyor

TÜAD, RVD, RD, TİAK, BİAK, RİAK ve AÇİAK iş birliğinde yürütülen Sosyo-Ekonomik Statü Revize Projesinin lansmanı 3 Mayıs Perşembe günü Ceylan InterContinental Hotel’de gerçekleştirildi.

04.05.2012 - 00:00 | MediaCat

Facebook
Twitter
Google+
LinkedIn
+

SES 2012, TÜAD SES Komitesi Başkanı Candan Schabio liderliğinde, TÜAD, RD, RVD ve TİAK temsilcilerinden oluşan bir kurul tarafından çoklu katılım ile gerçekleştirildi.

2006 SES tanımlaması, eğitimden kaynaklı olarak sosyal yöne daha ağırlık veren, statik bir yapıdayken, hanehalklarının ekonomik durumun değişimine paralel SES gelişimini (değişimini) yansıtamaması ve ikinci kuşak bilgisi ve meslek gruplamalarında kullanılan tanımlamalar sahada kullanım zorluğu yaratması sebebiyle sektör bazı sıkıntılarla karşı karşıyaydı. Örneğin bu iki faktörün etkisiyle sektörde birbirinden farklı SES ölçekleri kullanıldığından paneller ve adhoc çalışmalarda bir ortak dil oluşamamıştı.

Yeni yaklaşımla SES ve gelir grupları arasında yüzde 100 korelasyonu sağlamak değil, bu anlamda meslek ve eğitimin açıklamakta eksik kaldığı sapmaları minimize etmek ve Türkiye’de Hanehalkı Sosyo-Ekonomik Statü gruplamasını, günümüz ihtiyacını daha iyi karşılayacak şekilde güncellemek ve ortak kullanıma sunmak amacıyla yola çıkıldı.

TEMEL FARKLAR
Yenilenen ölçekle meslek gruplaması günlük hayatta karşılığı daha net bulunur ve gelirle ilişkisi daha net anlaşılır hale gelirken SES atamasında mesleğin eğitimden daha ağırlıklı rol oynaması sağlandı.  
Ayrıca kişilerin kariyer ve ekonomik gelişimlerine paralel olarak farklı SES gruplarında bulunabilmesine olanak sağlayan bir tanımlama getirildi.

Bunlarla beraber alt ve üst SES grupları içinde önemli bir ayraç teşkil eden C1’in C2’den farklılaştırılması sonucu, gruplar arası ayrıştırma daha net bir çizgiye oturtulmuş oldu.
Yeni SES ölçeği, saha uygulamasında da pratik, daha anlaşılır, dolayısıyla zaman avantajı getiren bir yaklaşım getiriyor ve süreç olarak çok katılımlı, yaygın iletişimli, araştırma kullanıcılarının ve uygulayıcıların geri bildirimlerine açık bir yaklaşım izlenerek ortak bir dil oluşması için uygun zemin yaratıyor.

TEKNİK FARKLAR
SES 2006 projesinde ikinci kuşak bilgisinin alınmasının hane halkının güncel SES’i üzerinde sapma yarattığı ve Türkiye koşullarında değerlendirildiğinde bu bilginin güncel SES’i daha farklı yansıttığı gerçeğine dayanarak; revize proje içerisinde haneden birincil ve ikincil olarak sorumlu olan kişilerin hane SES ‘i atanırken etkisi olmamasına karar verilmiş.

Örneğin, Asıl Gelir Getiren (AGG) kişinin 2006 SES’ine göre anne-baba eğitim ve meslek bilgilerine göre değerlendirildiğinde C2 iken, 2012 SES ölçeğinde bu kişileri değerlendirme dışı bırakıldığında C1 olabiliyor.

2006 SES projesinde soru formunda yer alan ‘hane reisi’ kavramının subjektif ve kültürel bağlamda farklı algılanma sorunu yaratması ‘haneye asıl gelir getiren’ kavramının kullanılması ile daha sağlıklı bir değerlendirmeye olanak sağlıyor.

Ayrıca eğitim ve mesleğin birbiriyle bağlantılı olduğu durumlarda SES gruplamasının daha net tanımlanabildiği ortaya çıkmış. Fakat düşük eğitimli, yüksek gelirli olma durumlarında sektördeki SES algısı değişerek temel belirleyicinin meslek olduğu görülmüş.

Ancak önemli bir detay olarak vurgulanan, Sosyo-Ekonomik Statü’nün gelirle yüzde 100 ilişkili olduğu ancak nasıl ki ‘gelir=yaşam tarzı’ değilse, ‘gelir=ses’ olarak da algılanmaması gerektiği.