Veri çağında iletişim tasarımı

Özyeğin Üniversitesi İletişim Tasarımı Bölüm Başkanı anlatıyor.

16.09.2014 - 17:24 | Ozan Mert

Özyeğin Üniversitesi İletişim Tasarımı Bölüm Başkanı Yrd. Doç. Dr. Simge Esin Orhun
Facebook
Twitter
Google+
LinkedIn
+

Dijital dünyanın sadece bir iletişim mecrası olmakla kalmayıp gündelik hayatı gitgide daha fazla kapsadığı günümüzde bazı bilirkişilikler gelecek açısından asli bir konuma sahipler. Sosyal olan ve sayısal olan artık iç içe geçmiş durumda ve bu yeni gerçek kendi yapıcılarını üretiyor. Giyilebilir teknolojiler, sanal gerçeklik ve her şeyin interneti gerçekleşmeyi bekleyen gelecek senaryoları olarak dilden dile dolaşıyorlar ama bütün bunlar hem bunları öngören toplumsal mantığa hem de teknolojik mirasa aynı anda vakıf olan bireyler sayesinde mümkün olacak.

İletişim tasarımı bu yeni gerçeğe cevap vermek için oluşturulmuş alanlardan birisi. Ülkemizde bu alanda eğitim veren üniversitelerden birisi olan Özyeğin Üniversitesi’nden Mimarlık ve Tasarım Fakültesi İletişim Tasarımı Bölüm Başkanı Yrd. Doç. Dr. Simge Esin Orhun’a iletişim tasarımı öğrencilerini öğrenimleri esnasında ve mezun olduktan sonra nelerin beklediğini sorduk. Kendisi bu alanın neyi hedeflediğini, hangi kaynaklardan beslendiğini ve neden yükselişte olduğunu bize anlattı.

İletişim tasarımı kapsamına giren uzmanlık alanları hangileri?

İletişim Tasarımı, yazıdan, sesten ve görselden oluşan bilgiyi sayısal ortamın avantajlarını da kullanarak kullanıcıya etkili bir şekilde sunmayı hedefleyen disiplindir. Alanın hammaddesi 1-0 olarak kodlanmış veridir ve temel dayanağı insanların birbirleri ile veya araçlarla etkileşimde bulunma ve iletişim kurma biçimleridir. Bu disiplin, görüntüsel ve işitsel unsurlara sahip, görsel anlatım dili kullanarak iletişim kuran, hareket ve zamanı kapsayabilen, mekânsal olarak sergilenebilecek, programlama mantığına sahip ürünlerin geliştirilmesini hedefler. Bu çerçevede iletişim tasarımı alanı, grafik tasarım, reklamcılık, interaktif TV, mobil cihazlar, akıllı mekânları kapsayan etkileşimli ürün ve hizmet tasarımı, mekânsal iletişim çerçevesinde deneyim ve sergi tasarımı, oyun tasarımı, sanat yönetmenliği ve sayısal yayıncılık, animasyon, fotoğrafçılık ve video üretimi gibi geniş uzmanlık alanlarını kapsar.

Türkiye’deki işgücü piyasasında iletişim tasarımcılarına yönelik talep hangi düzeyde ve nereden kaynaklanıyor?

Türkiye’de mezun iletişim tasarımcıları tasarımcı, yönetmen veya teknoloji geliştiren firmalarda araştırmacı olarak çalışabilir. Hâlihazırda, alanın ülkemizde 15 sene gibi kısa bir geçmişinin olması ve yetiştirilen uzman sayısına oranla medya üretimi, iletişim şirketleri, sayısal reklamcılık ve telekomünikasyonda küresel gelişmelerin çok fazla olması sebebiyle, sektörde çok fazla ihtiyaç duyuluyor. Ancak daha da ilerideki zaman diliminde, Türkiye’nin fiziksel konumu sebebi ile bulunduğu coğrafyada özellikle eğlence ve sosyal etkileşimi kapsayacak sayısal ortam için bir merkez olma ihtimalinin kuvvetliliği, bu alanda çalışabilecek uzman ihtiyacının uzun süre devam edeceğini bize gösteriyor.

İletişim tasarımı alanında dijital mecra gibi yeni mecralar hakkındaki bilgi birikimi ve alanın bu mecralarla angajmanı hangi düzeyde? Bu mecralar iletişim tasarımı konusunda ne gibi yeni imkânlar sunuyor?

Disiplinin hammaddesi olan bilgi, 1-0 olarak kodlanmış halde işlenebilen veri olması sebebiyle, sayısal ortam birincil çalışma alanı. Fotoğraf ve sayısal görüntü işleme, hareketli görüntü, animasyon, grafik tasarım gibi temel uzmanlık alanlarının bilgisayar yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmesi, zaten sayısal ortamı bu disiplin için geçerli kılıyor. Ancak iletişim tasarımını daha güncel ve gerekli hale getiren nokta, günümüzde ortaya çıkan ve hızla yayılan sosyal medya, sayısal yayıncılık, oyun tasarımı, hizmet tasarımı gibi sayısal ortama özel uzmanlık alanları. İletişim tasarımı, temel tasarım alanları ile ilgili bilgilerin üzerine yapılandırdığı bu uzmanlık alanlarını da kendi uygulama ve araştırma bünyesine alır. Sayısal ortamdan beslenen ve alanın yönlendirdiği bu yeni hizmetlerin ve ürünlerin geliştirilebilmesi için bilgisayar ortamı ve bilgisayar ortamındaki programlama mantığının bilinmesi önemlidir. Hatta büyük ölçekli projelerde bilgisayar mühendisleri ile iletişim tasarımcılarının birlikte çalışması gerekebilir. Bu anlamda, bilgisayar mühendislerinin partneri olarak iş gören iletişim tasarımcılarına, sahip oldukları kuramsal ve teknik altyapı sebebi ile yukarıda sayılan farklı teknolojik platformlar ve yaratıcı endüstriler için düşünülenden çok daha fazla ihtiyaç doğuyor.

İletişim tasarımı eğitimi görmek isteyen öğrencilerin ortak yönleri var mı? Bir eğitim programı olarak iletişim tasarımı, öğrencilerin kendi bireysel yönelimlerini keşfetme ve geliştirmelerine ne derecede olanak tanıyor?

Bu alan ile ilgilenen öğrenciler, sayısal ortam ile ilişkili bir tasarım eğitimi alacaklarını ve bu paralelde bir çalışma hayatların olacağını bilerek seçiyor. Ancak yukarıda sayıldığı gibi alan, pratik olarak uygulanabilen çok fazla uzmanlık alanını bünyesinde barındırıyor. Bundan dolayı sadece oyun tasarımcısı olmayı isteyen ya da sanat yönetmeni olmayı hedefleyen öğrenciler olabiliyor. İletişim Tasarımı programında, ilk iki sene gerekli tasarım ve uygulama bilgisini kazandıracak dersler veriliyor. Sonrasında özelleşmelerine olanak sağlayacak seçmeli dersler üzerinden farklı alanlarda uzmanlaşmaya bir dereceye kadar imkân verilebiliyor.

Mesleki formasyondan ve bilgi birikiminden bağımsız olarak iletişim tasarımı eğitiminin öğrenciye kazandırdığı ve ileride öğrenciyi başka arka planlardan gelen kimselerden ayrıştıracak temel refleks veya refleksler nedir?

İletişim tasarımı, temelde fotoğraf, grafik tasarımı, sinema, endüstri ürünleri tasarımı, bilgisayar mühendisliği, mimarlık ile ilişkili görülebilir ancak hiçbirinin bir üst uzmanlık kolu değildir. Aslında tüm bu alanlardaki deneyim ve bilgi birikimini 2 ya da 3 boyutlu ortamda bütünleşik olarak kullanır. Gerçekte, disiplinler arası bir alan olarak kabul edilir ve toplam 14 değişik disiplin ile ilişkisi vardır. Hem sosyal bilimlerle ilişkili genel kültüre ve kuramsal analiz becerisine, hem tasarım ile ilgili yaratıcı uygulama becerisine hem de yönlendirme ve yönetim becerisine sahiptir. Sayılan ilişkili geleneksel alanlar ve diğerleri bu yaklaşımda bir eğitim vermemektedir. Bu alandan yetişen uzmanlar, toplumdaki ihtiyaçları sosyal kodlar üzerinden okuyabilir, tasarım altyapısı ile bu ihtiyacı nasıl şekillendireceğini öngörebilir ve teknik bilgisi ile ürünün nasıl ortaya konulacağı, hangi ekip ile çalışabileceğini ve herkesin görevlerini tanımlayabilir. Bu sayede toplumda eleştirel görüşe sahip, yaratıcı fikir üreten ve lider olabilecek reflekslere sahip olurlar.

Özyeğin Üniversitesi, İletişim Tasarımı programını hangi akademik ve kurumsal imkânlarla destekleniyor?

Özyeğin Üniversitesi İletişim Tasarımı Bölümü Mimarlık ve Tasarım Fakültesi içinde Mimarlık, Endüstri Ürünleri Tasarımı, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı lisans programları ile birlikte kentsel mekân, mimari, iç mekan, ürün-sistem-hizmet ve medya-ortam-dijital tasarımı bileşenleri ile etkileşim içinde birbirlerini destekler şekilde yer alıyor. Bu özgün yaklaşım Türkiye’ de öncü ve biriciktir. Fakültedeki programları birbirine bağlayan temel eksen tasarım stüdyolarıdır. Tasarım stüdyoları fakülte öğrencilerinin tasarım becerilerini kazandıkları ve profesyonel düzeyde geliştirdikleri ders grubudur. Tasarım stüdyoları tasarım problemlerini yaratıcı süreçlerle çözerek beceri kazanılması, bu becerilerin hızlı prototipleme, modelleme, yazılımları kullanma ve yazılım geliştirmeye yönelik ders ve uygulamalarla desteklenmesi, fakültenin eğitimde sektörün gerçek yaklaşımlarını simülasyonlarla öğrencilerine lisans düzeyinde kazandırmayı hedefleyerek oluşturulmuştur.