TÜAD: Seçim araştırması nasıl okunur?

Açıklamada kamuoyu araştırmalarının doğru konumu ve doğru yorumu ele alındı.

18.06.2015 - 16:17 | MediaCat

TÜAD’ın yeni başkanı Çarşamba günü belli oluyor
36
paylaşım
Facebook
Twitter
Google+
LinkedIn
+
Nedir?

Yoğun geçen bir seçim dönemini geride bırakırken 7 Haziran 2015 Türkiye genel seçimlerinde temsiliyet gücü bir önceki döneme göre hayli yüksek bir meclis oluştu.

Bu dönemde Türkiye Araştırmacılar Derneği’ne (TÜAD) kurumsal olarak üye olan üç, üye olmayan on araştırma şirketinin çeşitli zamanlarda gerçekleştirdikleri araştırmaların sonuçları paylaşıldı. Araştırma sonuçları paylaşılırken zaman zaman TÜAD’ın 2014’de yayınladığı yayınlama ilkeleri ihlal edildiyse de önemli bir sorunla karşılaşılmadı.

7 Haziran sonrası, görsel ve yazılı medyada seçim öncesi yapılan araştırmaların, örnek büyüklükleri ve dolayısıyla standart hataları dikkate alınmadan değerlendirilmektedir. Unutulmamalıdır ki, tam sayım yapılmadıkça, gerçekleştirilen tüm araştırmalar belli büyüklükteki bir örneğe dayanmakta ve dolayısıyla standart hata içermektedir. Araştırma şirketlerinin yaptığı tüm tahminler de işte bu hata payları içinde geçerlidir.  Bu anlamda tahminleri-araştırmaların seçmen kitlesini temsiliyetinin sağlandığı varsayılarak-hata paylarının içinde kaldığı aralıklar itibariyle değerlendirmek gerekmektedir.

Aşağıdaki tablo 7 Haziran 2015 Türkiye Genel Seçimleri öncesinde araştırma yapan kuruluşların tahminlerini, örnek büyüklüklerini ve hata paylarını göstermektedir.  Hata payları tablonun son sütunudur ve yukarıda sözü edilen “aralık” – ya da moda deyişle bant – bu hata paylarının yapılan tahmine eklenip (+) çıkarılmasıyla (-) elde edilir. Örneğin tablodaki gibi, bir parti için yapılan tahmin %42, örnek büyüklüğü n=2976 ve dolayısıyla hata payı +/- %1.80 ise, anılan %42 oranı ( %40.2 – %43.8) aralığına girmekte, yani söz konusu parti seçimlerde bu aralıkta oy aldığı takdirde, tahmin başarılı sayılmaktadır. Nitekimtabloda yeşil renkle verilen oran, örneğin standart hatasının içine girdiğini ifade etmektedir. Verilen tüm tahmin rakamları bu örnekte olduğu gibi değerlendirilmelidir. Aşağıda yer alan tablodaki renkli sayıların ne anlama geldiği tablonun dipnotunda verilmiştir.

Yeşil ile Hesaplanan değerler Hata Payı sınırları içinde kalan değerlerdir.

Lacivert ile hesaplanan değerler Hata payı dışına çıkan değerlerdir.

Kırmızı ile hesaplanan değerler net Hata değerleridir.

Tablodan anlaşılacağı üzere, alacağı oy oranı en doğru olarak tahmin edilen parti MHP, ardından CHP olmuştur. Hata payının dışında kalan tahminler daha çok AKP ve HDP için gerçekleşmiştir.Bu anlamda sektör olarak, İngiltere’de yapılan parlamento seçimlerinde önemli ölçüde yanılan İngiliz meslektaşlarımızdan daha iyi bir sınav verdiğimizi ifade edebiliriz.  Kamuoyu araştırmalarının “sonuçları bilen anket” ya da “seçmeni manipule etme aracı” gibi amacından ve sağladığı değerden uzaklaştıran bir konuma inmemesinin yolu, kamuoyu araştırmacılarının TÜAD yayınlama ilkelerine uygun şeffaflık ve TÜAD ve ESOMAR üyeliği ile denetime açık olmasından, ve medya mensuplarının kamuyu bilgilendirme sorumluluklarını bu ilkeleri titizlikle dikkate almasından geçmektedir. Bu vesileyle, kamuoyu araştırmalarında bilimselliğin, şeffaflığın ve denetlenebilirliğin önemine dikkatinizi çeker, ve TÜAD yayınlama ilkelerini bir kez daha tüm ilgili paydaşlara hatırlatmak isteriz.

Yayınlama İlkeleri

a. Araştırmayı yapan ve finanse eden kuruluşların adı

b. Araştırmanın evreni ve coğrafi kapsamı (araştırmanın temsil ettiği kitlenin tanımı)

c. Araştırmanın örneklem büyüklüğü vehata payı

d.Örnekleme yöntemi (tesadüfi örnekleme, kotalı örnekleme vb. tesadüfi örnekleme ise

cevap verme oranı)

e. Veri toplama yöntemi

f. Veri toplama tarihleri

g. Araştırmada ağırlık kullanılıp kullanılmadığı

h. İlgili soruların neler olduğu

i. Sorularda “cevap yok” seçeneği sonuçların yorumlanmasını etkiliyorsa “cevap yok” oranı

 

Bülent Gündoğmuş

TÜAD Danışma Kurulu Başkanı