Tasarım hayatı değiştirebilir mi?

İnfografikler kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ve sosyal adalet grupları üzerinde özel bir etki yarattı.
01.12.2013 - 13:03
Facebook
Twitter
Google+
LinkedIn
+

“Tasarım felsefe için değil, hayat içindir.”
– Issey Miyake

Gündemi en sıkı takip eden TED ve Fast Company gibi sitelerin yanı sıra ana akım medya da son dönemde infografikler hakkında epeyce konuşur oldu. İnfografikler karmaşık verileri kolayca anlaşılabilir hale getiren ve hızlıca aktarmaya yarayan görece basit görsel tasarımlar. Her geçen gün daha popüler hale gelen infografiklerin, binaların nasıl tasarlandığından haber içeriğinin nasıl tüketildiğine kadar uzanan geniş çaplı etkileri oldu. İnfografikler bu alanların dışında, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ve sosyal adalet grupları üzerinde çok daha özel bir etki yarattı.

Son dönemde birçok kişinin dikkatini çekmeyi başaran infografikler arasında Visualising Palastine adlı web sitesinde yer alanlar ön plana çıkıyor. Site tarafından yayınlanan ilk infografik (2012) İsrail yönetimince hakkında herhangi bir yasal suçlama bulunmadan gözaltına alınan Khader Adnan’ın hikâyesini anlatıyor ve açlık grevleri sırasında neler yaşandığını ortaya koyuyordu. Konusu bundan daha duygusal olan, daha zorlu bir brief bulmanız oldukça zordur.

Filistin'in istatistiklerini alıp hikâye anlatıcılığının gücünü kullanarak nasıl sunabilirim?İlk infografikten bu yana aralarında araştırmacı, yazar, sanatçı ve teknoloji uzmanının bulunduğu bir ekip tarafından ilgili veriler işlenerek, global düzeyde kalıplaşmış düşünceleri değiştirmeye yardımcı olması umut edilen 20 infografik daha yayınlandı. Bu 20 infografikten biri İsrail’in belli başlı yollarına erişimi engellemek amacıyla oluşturulmuş olan plaka sınıflandırma sisteminin üzerindeki gizemi aydınlatmak için yayınlanmıştı. Bir başkası içme suyunun nasıl bir silahmışçasına kullanıldığını anlatıyordu. Kudüs’te çalışan otobüslerin rotasını gösteren bir diğer infografik, şehir planlama ve toplu taşımanın ne denli hararetli hale geldiğini gözler önüne seriyordu.

Çokuluslu bir yapıya sahip olan Visiualising Palestine ekibi aralarında software tutkunları ve mimarların bulunduğu altı çekirdek üyeden oluşuyor. Ekip bunun haricinde yarı zamanlı ve gönüllü çalışanlardan oluşuyor. Üyelerini ABD’den körfez krallıklarına uzanan geniş bir coğrafyadan alan grup iki öncü tarafından kurulmuş. Batı Şerialı bir ailenin çocuğu olarak Kudüs’te bir hastanede dünyaya gelen Ramzi Jaber ve eğitimini Rhode Island Tasarım Okulu’nda tamamlamış olan Suudi Arabistan doğumlu bir Suriyeli, Joumana al-Jabri.

Jaber, TED’in artan popülaritesinden hareketle kendisine “Filistin’in istatistiklerini alıp hikâye anlatıcılığının gücünü kullanarak nasıl sunabilirim?” sorusunu sorduğunu söylüyor.

İsrail merkezli kâr amacı gütmeyen organizasyonlardan Gisha, Visualising Palestine’ı etkileyen oluşumlardan biri. Kelimelere başvurmadan, yalnızca görseller aracılığıyla iki ülke arasındaki anlaşmazlığı aktaran organizasyondan farklı olarak visualisingpalestine.org’ta hazırlanan infografikler kolayca erişilebilecek istatistiki veriler üzerinden duygulara hitap etmek yerine diyalog ortamı oluşturmayı amaçlıyor.

Grup elde ettiği erişimin yüzde 90’ını sosyal medya aracılığıyla yakaladıysa da hazırlanan infografiklerin Huffington Post, The Guardian, Al-Jazeera, The Daily Beast ve Open Documentary gibi önemli yayınlarda yer aldığı ve İngilizcenin yanı sıra Arapça, Fransızca, İspanyolca, Korece ve Fince yayınlandığını hatırlamakta yarar var. Mart ayındaysa bir kamyonetin arkasına asılı iki infografik silahlanma konusunda lobi faaliyeti yapmak üzere Washington DC’ye giden lobicilerin dikkatine sunulmuştu. Bunun haricinde iki farklı infografik de Washington’ın metro istasyonlarında yer almıştı.

Filistin'in istatistiklerini alıp hikâye anlatıcılığının gücünü kullanarak nasıl sunabilirim?

Visualising Palestine bir süre önce ekonomik olarak bağımsız kalabilmek adına bağışları kitlesel fonlama yöntemiyle almaya başlamış durumda. Filistin sorunlarının çok daha ötesine geçen organizasyon şu günlerdeyse politikacıların ülkelerindeki ortalama gelir düzeyine oranla ne kadar kazandıklarını ortaya koyacak ve dolayısıyla ses getirecek bir infografik hazırlıyor. (Bu yeni infografiğe göre Kenyalı politikacılar ülkedeki standart vatandaşların ücretlerinden 97 kat, Filistinli politikacılarsa 24 kat fazla kazanıyor.)

Jaber yaptığı tüm bu işi anlatırken “Eskiden yaptığım iş sanki ruhumu öldürüyordu. Ancak şimdi yaptığım şeyin bir amacı var ve anlamlı bir şey yaptığımı düşünüyorum. Bu adeta tasarım aktivisitliği” diyor. Jaber, Güney Afrika Cumhuriyeti’nde bir dönem uygulanan ırkçı ayrımcılık sistemi Apartheid’in de küresel çaplı kavrayış yoluyla sona erdirildiğini hatırlatıyor. Jaber’e göre “İnsanlar birbirlerini anlamaya başladığında bu aksiyona dönüşüyor ve sonunda olumlu değişim gerçekleşiyor.”